Investeren in werkplezier loont!
20 jun 2011

De Wet van de reisleider: sleutel voor vernieuwing van arbeidsvoorwaarden

door Wilco Brinkman

Sinds ruim een week hebben ‘we’ een pensioenakkoord. Dat wil zeggen: de onderhandelaars hebben een akkoord. Het gemor bij de achterban van de onderhandelaars, met name die van de vakbonden, is niet van de lucht. De kameraden van FNV Bondgenoten willen meer zekerheid over de hoogte van het pensioen en de politiemannen en -vrouwen van de ACP vinden dat er meer aandacht moet zijn voor zware beroepen. Kun je als onderhandelaar rekeningen houden met deze wensen en eisen en toch tot een akkoord komen dat een antwoord biedt op de vraagstukken van de toekomst? Of om aan te sluiten bij mijn vorige blog (De cao-onderhandelaar: reisleider of hostess, 9 mei 2011): hoe vult de onderhandelaar zijn rol als reisleider in zo’n geval in?

 

Ruim een jaar geleden las ik in het NRC een artikel van Fred Feddes waarin hij de Wet van de reisleider beschreef. Het kennen van deze wet biedt cao-onderhandelaars handvatten om hun rol als reisleider in te vullen en ons stelsel van arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen te vernieuwen. Volgens de Wet van de reisleider is er in een groep (samenleving, reisgezelschap, achterban) altijd wel een aantal mensen dat altijd ontevreden is. Deze mensen maken meestal niet meer dan 5% van de totale groep uit. Het zijn notoire zeurpieten die met de beste wil van de wereld niet tevreden zijn te krijgen. Vaak hebben ze wel een beetje gelijk. Het eten zal best eens een dag slecht zijn, de bus laat soms wat lang op zich wachten en in een pensioenakkoord staat vast wel een afspraak die je net wat minder zekerheid biedt dan je bent gewend. Maar doordat de ontevredenen alleen naar de onvolmaaktheden kijken, zal deze groep zich altijd te kort gedaan voelen. Vaak laten ze dat luidkeels merken: 'We worden niet serieus genomen!' en 'Ze moeten eens naar de gewone mensen luisteren!”. De luidruchtigheid waarmee de ontevredenen hun ongenoegen uiten, doet vaak vermoeden dat het om veel meer dan 5% van de totale groep gaat.


Een tweede groep die de Wet van de reisleider onderscheidt, is die van de meelopers. Deze mensen vormen 15% tot 20% van de totale groep. Ze zijn niet per definitie ontevreden, maar wel potentieel gevoelig voor het sentiment dat de groep notoir ontevredenen verspreidt. De reisleider (of de cao-onderhandelaar) zal moeten voorkomen dat de groep van meelopers zich aansluit bij de notoir ontevredenen. Hoewel die groep in dat geval met 20% tot 25% nog steeds een minderheid vormt, is die wel zo groot dat deze minderheid door omvang en luidruchtigheid de reis voor alle anderen kan verpesten.

De Wet van de reisleider geeft een betrekkelijk eenvoudige regel die kan voorkomen dat een dergelijke situatie ontstaat, namelijk: Besteed niet meer dan 5% van je tijd en aandacht aan de notoir ontevredenen. Doet de reisleider dat wel, dan is de kans groot dat grote meerderheid, vooral de 75% tot 80% die best tevreden is, zich verwaarloosd voelt en in opstand komt. Hetzelfde geldt voor de meelopers die zien dat als je maar hard genoeg schreeuwt, je ook meer aandacht krijgt. Zij zullen zich aansluiten bij de 5% zeurpieten, die je toch nooit tevreden krijgt. Dit is het nachtmerriescenario voor de reisleider.

Het klinkt makkelijker dan het is om niet meer dan 5% van je tijd en aandacht te besteden aan de structureel ontevreden minderheid. Ten eerste moet de reisleider de proporties van de problemen en klachten op waarde kunnen schatten; hij moet ze serieus nemen, maar niet groter maken dan ze zijn. Dat vereist kennis van zaken en visie. Ten tweede moet hij de luidruchtige en soms opdringerige ontevreden minderheid kunnen weerstaan. Dat vereist goede communicatievaardigheden en een behoorlijke set aan goed ontwikkelde sociale competenties. Ten derde moet de reisleider een idee hebben en een manier vinden om de grote meerderheid actief te betrekken bij het uitstippelen van de reisroute en het bereiken van het reisdoel. Ook dat is niet eenvoudig. Deze groep treedt vaak niet op de voorgrond, is soms murw van het vocaal geweld van de ontevredenen en staat vaak los van traditionele structuren en instituties, waarbinnen participatie en besluitvorming zijn georganiseerd. Huiselijk gezegd: ze zijn geen lid van de vakbond. Het is lastig deze groep te bereiken en te betrekken.

Als een cao-onderhandelaar echt leiding wil geven aan vernieuwing van arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen, dan zal hij de Wet van de reisleider moeten kennen en toepassen. Dat is zeker niet eenvoudig en mogelijk ook niet voor elke onderhandelaar weggelegd. Vakbonden en werkgeversorganisaties die streven naar vernieuwing van de arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden, zoals bijvoorbeeld beschreven in het manifest 'Naar nieuwe arbeidsverhoudingen' zouden dan ook nadrukkelijk onderhandelaars moeten trainen in en selecteren op hun vermogen te handelen als een reisleider.




Lees ook

Archief

Herverdelen van loon over je loopbaan: levensloop, maar dan beter
Michel Donners
22 mei 2018

De A van a-advies
Geert-Jan Hendriks
26 sep 2016

Pensioenfondsfusies op de Malediven
Joost Borm
11 apr 2016

Investeren in werkplezier loont!
Marieke van Essen
7 jan 2016

Wie is verantwoordelijk voor werkplezier?
Lisette Douw
27 okt 2015

Medezeggenschap op basis van huwelijkse voorwaarden?
Marieke van Essen
8 jul 2015

Het doolhof van werkloosheid en het SER-advies
Karlien Haak
20 apr 2015

Mijn verjaardag is een feestdag
Lisette Douw
5 mrt 2015

Collega’s met karakter
Karlien Haak
28 jan 2015

Een verandering van tijdperk
Mirjam Wildekamp
15 okt 2014

De harde werkelijkheid?
Karlien Haak
25 jun 2014

Bekijk oudere blogs
Bouwtopia
Mirjam Wildekamp
6 mei 2014

De organisatie als lean mean fighting machine?
Marieke van Essen
28 apr 2014

Bezigheidstherapie voor de intellectueel
Karlien Haak
31 mrt 2014

Kwaliteit van de arbeidsrelatie in de knel
Wilco Brinkman
18 mrt 2014

Regering kiest voor statische wijziging: de gemiste kans van het nieuwe fiscale pensioenkader 2015
Joost Borm
10 feb 2014

In de schijnwerpers: het fundament van een succesvolle organisatie
Marieke van Essen
24 jan 2014

Goede voornemens van een poldervernieuwer
Karlien Haak
7 jan 2014

Arbeidsmigratie
Mirjam Wildekamp
12 dec 2013

Jong versus Oud
Marieke van Essen
30 okt 2013

De hippe polder
Karlien Haak
14 okt 2013

Nieuw evenwicht in de doe-democratie
Mirjam Wildekamp
20 sep 2013

Discussie over doorgeschoten flexibele arbeid is doorgeschoten
Wilco Brinkman
30 jul 2013

Bekijk oudere blogs
HRM afschaffen bij gemeenten?
Marieke van Essen
4 jul 2013

Menselijke waardigheid
Mirjam Wildekamp
21 jun 2013

De trucker anno 2013: ver van huis en in zijn sas?
Karlien Haak
27 mei 2013

Een nieuw tijdperk zonder managers?
Marieke van Essen
9 mei 2013

Sociaal akkoord en de blinde pensioenvlek
Joost Borm
17 apr 2013

Weer bij mamma wonen ofwel 'Heimwee naar het oude werken'
Karlien Haak
22 mrt 2013

Pas op voor de VUT!
Wilco Brinkman
18 mrt 2013

Andere tijden….
Ton de Korte
12 mrt 2013

De nieuwe balans tussen flex en zeker
Mirjam Wildekamp
4 mrt 2013

Vast en flex ontmoeten elkaar op de werkvloer
Karlien Haak
25 feb 2013

Win-win in crisistijd
Marieke van Essen
19 feb 2013

‘Wees blij dat je nog een baan hebt!’
Karlien Haak
29 jan 2013

Bekijk oudere blogs
Sociale innovatie: oude wijn in nieuwe zakken ... en dat is prima!
Wilco Brinkman
26 mrt 2012

Waar zijn de helden gebleven?
Karlien Haak
5 mrt 2012

Louis van Gaal in uw pensioenfondsbestuur!?
Joost Borm
28 feb 2012

Wetsvoorstel Flexibel Werken: waar bemoeit de politiek zich mee?
Wilco Brinkman
22 feb 2012

Ambtenaar, hoe houd je het vol?
Wilco Brinkman
23 jan 2012

De personeelschef die sociale innovatie te serieus nam
Karlien Haak
10 jan 2012

Op jacht
Marieke van Essen
19 dec 2011

Leiderschap: lessen uit de rockmuziek
Wilco Brinkman
14 nov 2011

Wisselende contacten
Karlien Haak
24 okt 2011

Flexibel werken
Marieke van Essen
21 sep 2011

Verlangen naar de reproman
Karlien Haak
5 sep 2011

Latte-mama's en iPad-papa's
Chantal Nijhuis
22 aug 2011

Bekijk oudere blogs
Een zwembad voor iedereen
Bram de Klerck
16 aug 2011

Op de camping
Michel Donners
10 aug 2011

Een goed gesprek
Marieke van Essen
26 jul 2011

Eindelijk rust
Karlien Haak
20 jul 2011

Zou Johnny Hoogerland ook zelf zijn Persoonsgebonden budget kunnen aanvragen!?
Joost Borm
18 jul 2011

2+ of 3-
Bram de Klerck
27 jun 2011

De Wet van de reisleider: sleutel voor vernieuwing van arbeidsvoorwaarden
Wilco Brinkman
20 jun 2011

Steuntje in de rug
Marieke van Essen
7 jun 2011

Nieuw werken
Karlien Haak
30 mei 2011

Life is calling
Joost Borm
24 mei 2011

Doorgaan
Chantal Nijhuis
16 mei 2011

De cao-onderhandelaar: reisleider of hostess?
Wilco Brinkman
9 mei 2011

Op tijd een sigaret
Bram de Klerck
4 mei 2011


< Terug naar blogs



a-advies | vondellaan 28 | 3521 GH Utrecht |
030 - 2620205 |